Veel deelnemers aan mijn trainingen herkennen het: ze willen het beste voor de cliënt. En leggen daarom steeds opnieuw aan het team uit wat het behandelplan is. Met steengoede argumenten. En toch… worden hun adviezen niet opgevolgd. Ze snappen niet waarom het zo moeilijk is. 

Ik snap het wel. 

Je werk bestaat niet uit alleen behandelen

Want jij bent opgeleid als behandelaar. Als een expert die weet wat er nodig is en dat adviseert. Dat is waar je jaren voor hebt gestudeerd, en wat je waarschijnlijk ook goed doet.

Maar ergens onderweg is er iets bijgekomen. Je moet niet alleen behandelen. Je moet ook mensen meekrijgen. Begeleiders, verzorgenden, zorgmedewerkers: allemaal mensen die dagelijks met cliënten werken. 

En mensen ‘meekrijgen’, dat is een heel ander vak. 

Van een rol als expert naar een rol als coach

Als behandelaar heb je een cliënt die bij jou komt. Die om hulp vraagt, of in ieder geval weet dat jij er bent om te helpen. Er is een soort afspraak, ook al staat die nergens op papier.

Maar als je begeleiders, verzorgenden of zorgmedewerkers ‘mee’ wilt krijgen, dan is die hulpvraag er niet altijd. Want die collega heeft haar eigen werk. Haar eigen tijdsdruk. En is misschien helemaal niet bezig met wat jij belangrijk vindt. Niet omdat zij het niet wil, maar omdat er gewoon veel is.

Dat maakt jouw positie uniek. En ingewikkeld.

Waarom werkt motiveren en overtuigen niet?

Dan merk je dat alles wat je dacht te weten over motiveren en overtuigen ineens anders werkt. Of niet werkt. Terwijl je er toch echt je best voor doet.

Dat is niet omdat jij iets fout doet. Het is omdat je iets probeert wat je eigenlijk nooit hebt geleerd. En waarvoor de standaard aanpak ook niet werkt.

Soms helpt het al enorm om dat te beseffen.

Je bent opgeleid als expert. Niet om te motiveren. Dat heeft niemand je geleerd. Een paar jaar geleden maakte ik er een video over, deze vind je hier: waarom een coachende rol zo lastig is

Volgende keer vertel ik je wat er dan wél werkt. En waarom het resultaat vaak anders is dan mensen verwachten.

In mijn vorige bericht schreef ik over het “ondertussen”. Over dat gevoel dat er veel in beweging is, zonder dat al duidelijk is waar het naartoe gaat. Soms hebben mensen het gevoel dat die onrust een probleem van henzelf is, dus individueel. Maar het is ook iets collectiefs. 

In de zorg én in onze hele maatschappij verandert er veel, en dat gaat gepaard met toenemende druk op mensen. Met zichtbare gevolgen: in bijna elk team waar ik kom is er minimaal één persoon langdurig afwezig. Overspannen, of met een burn-out. Mensen die nog steeds van hun werk houden, maar het niet meer kunnen doen op een manier die voor hen vol te houden is.

Een individueel probleem?

Wie uitvalt, krijgt ondersteuning om weer terug te keren in hetzelfde systeem. Daarmee lijkt het al snel een individueel probleem, terwijl de vraag is of dat klopt.

In mijn dagelijks werk met behandelaren zie ik hoe complex dat systeem is. De zorgvraag van cliënten is zwaarder geworden, terwijl er minder behandeluren beschikbaar zijn en de nadruk steeds meer ligt op het coachen van collega’s in de dagelijkse zorg. Zij werken bovendien in kleinere teams, met meer verloop. 

De vraag is dus of het logisch is om dit vooral als een individueel probleem te blijven zien. 

Een probleem van het systeem?

Een andere invalshoek is om het te bekijken als een probleem van het systeem. Vanuit die invalshoek wordt de uitgevallen collega de ‘kanarie in de kolenmijn’: degene die de druk van het systeem het sterkst ervaart en als eerste uitvalt. Een signaal dat er iets niet goed gaat.

Maar alleen zo kijken helpt ook niet echt verder. Want als het probleem in het systeem zit, wat kun jij dan nog doen? Het risico is dat je op afstand komt te staan en dat het je vooral machteloos maakt.

Tegelijkertijd groeit het besef dat dit probleem niet op één plek ligt en ook niet op één plek kan worden opgelost. Het is een optelsom. En dat maakt het ingewikkeld. Want waar begin je dan?

Een perspectief dat je vooruit helpt

De afgelopen maanden werkte ik aan een Europees project rond inner leadership in systems under pressure. Daarin stonden vragen centraal als: hoe ondersteun je professionals in een systeem dat onder druk staat, terwijl de richting nog niet helder is?

In gesprekken met onder andere antropologen kreeg ik taal voor wat ik in mijn werk al langer zie: dit is geen individueel probleem, en ook niet alleen een systeemprobleem.

Want anders dan de kanarie, die zijn kooi niet uit kan, ben jij niet alleen onderdeel van dat systeem, maar heb je er ook invloed op. Zoals ik wel eens in trainingen zeg: je staat niet in de file, je bent er onderdeel van.

De vraag wordt dan: hoe beweeg je je daarin? Hoe maak je onderscheid tussen waar je invloed op hebt en waar je hooguit een kleine bijdrage kunt leveren?

Daarover meer in mijn volgende bericht: hoe krijg je meer grip, juist in een fase waarin nog niet duidelijk is waar het naartoe gaat?

“Nou, jullie zijn geen meisjes meer.”

Dat zei mijn moeder, een klein beetje verbaasd, toen ik haar foto’s liet zien van een weekend weg met vriendinnen. Ze kent ze allemaal nog van vroeger, van de middelbare school.

Ik moest lachen en dacht tegelijk: ja, dat klopt natuurlijk. Want ondertussen zit mijn eigen jongste in zijn eindexamenjaar. Dus nee, ik ben geen meisje meer.

Er is best veel veranderd

Het is interessant hoe dat werkt. Dat iemand anders je er ineens op wijst hoeveel tijd er voorbij is gegaan, terwijl je er zelf gewoon in doorloopt zonder het echt te merken.

Volgens mij werkt dat op meer plekken zo.

In je werk bijvoorbeeld. Je doet wat je altijd doet. Er verandert van alles, maar omdat je er elke dag middenin zit, voelt het niet als verandering. Totdat je even uitzoomt, of iemand anders iets zegt waardoor je denkt: oh ja, er is best veel veranderd.

Er gebeurt veel, in het klein en in het groot

De afgelopen tijd had ik een paar van dat soort momenten. Ik zat bijvoorbeeld weer eens aan de andere kant, als deelnemer van een training, en merkte hoe verhelderend dat is. Je kijkt dan net even anders.

Daardoor werd ik me ervan bewust dat er veel tegelijk in beweging is. Dingen die veranderen, zonder dat al duidelijk is waar het naartoe gaat. In het klein, in je eigen leven. En in het groot, in het werk en de wereld om je heen.

Liminal space. Het ondertussen.

Misschien herken je dat wel. Dat je vooral doorgaat met wat er moet gebeuren, terwijl er ondertussen van alles verschuift. Pas als je even afstand neemt, zie je hoeveel er veranderd is. Vaak merk je dat je ook nog middenin dat proces zit.

Voor dat soort fasen is er een woord: liminal space. Het ondertussen. Je bent niet meer waar je was, maar ook nog niet waar je uitkomt.

Zo’n liminal space zorgt voor onrust. Als je die onrust herkent, betekent dat niet dat er iets mis is met jou. Het kan ook betekenen dat er veel in beweging is

Lees verder in deel 2 van deze serie over de kanarie in de kolenmijn.

Herken je dit?

Is het weerstand?

Jij weet precies waar je naartoe wilt. Je bent ook lekker op weg, er zijn al veel stappen gezet. Maar opeens kom je erachter het het team of het project helemaal niet echt in beweging is gekomen…

Is dat weerstand? Of ga jij misschien wat snel….?

Of ga jij misschien wat snel?

Bovenstaande clip komt uit de workshop Positief Motiveren. Maar deze verwijst naar de Fasen van Gedragsverandering.

• Lees meer over de online workshop Positief Motiveren
• Lees meer over de Fasen van Gedragsverandering en de FasenWijzer

Interesse in een workshop of training?

Er starten bij verschillende organisaties weer incompany trainingen Coachende Vaardigheden.

Daarnaast ben ik bezig met het plannen van een online variant van deze training. Heb jij interesse om hieraan deel te namen? Laat het mij weten!